Τρίτη 21 Μαΐου 2019


19. Πολ Ποτ, το σιγαλό ποτάμι (Καμπότζη)

 
Ο Πολ Ποτ είναι μια άκρως ενδιαφέρουσα περίπτωση Καμποτζιανού Χίτλερ ή Στάλιν αλλά και μια έκφραση του αντιφατικού χαρακτήρα των Χμερ. Ακόμη, είναι ίσως η πιο γνωστή περίπτωση, διεθνώς, όπου η ελληνική παροιμία “το σιγαλό ποτάμι να φοβάσαι” έχει τέλεια εφαρμογή.
 
Το πραγματικό του όνομα είναι Σαλότ Σαρ, αλλά υιοθέτησε το “καλλιτεχνικό” ψευδώνυμο ΠΟΛ ΠΟΤ κατά το σύνηθες των ανά τον κόσμο κομμουνιστών αγωνιστών. Είναι ο κύριος υπεύθυνος, πανθομολογούμενα, των αγριοτήτων που έλαβαν χώρα στην Καμπότζη μεταξύ 1975 και 1979. Τουλάχιστον ένα εκατομμύριο άνθρωποι σκοτώθηκαν, οι πόλεις άδειασαν, γιατροί, δικηγόροι, δάσκαλοι, επιστήμονες κτλ. απαγορεύθηκαν, το χρήμα καταργήθηκε, η Κεντρική Τράπεζα ανατινάχτηκε στον αέρα, τα νοσοκομεία, ταχυδρομεία, συγκοινωνίες σταμάτησαν, η οικογένεια διαλύθηκε, πολλές ιστορικές παγόδες καταστράφηκαν και άλλα τέτοια, εντυπωσιακά.
 
Ο Πολ Ποτ μεγάλωσε παρακαλώ μέσα στο βασιλικό παλάτι, καθότι ζούσε με μια θειά του, η οποία ήταν χορεύτρια του μπαλέτου επί βασιλέως Σισοβάτου. Οι χορεύτριες αυτές προσέφεραν και άλλες υπηρεσίες στους βασιλικούς κυρίους, άμα λάχαινε. Φαίνεται, ότι ο Πολ Ποτ σιχάθηκε πολλά πράγματα μέσα στο παλάτι, όπως τις υποχρεωτικές ίντριγκες, τις ατιμίες, τον χατζηαβατισμό και, γενικά, τη διαφθορά.
 
Κατά παράδοξο τρόπο, πάντως, το παλάτι (μάλιστα, ο ίδιος ο Σιχανούκ) του έδωσε μια υποτροφία για να σπουδάσει ηλεκτρολόγος στη Γαλλία. Εκεί ήταν, λοιπόν, που διεμόρφωσε και τις επαναστατικές του αντιλήψεις. Επισκέφτηκε, μάλιστα, και τη Γιουγκοσλαβία του Τίτο, η οποία τον κατεντυπωσίασε (καθότι οι άνθρωποι έχουν και περίεργα γούστα...). Όταν επέστρεψε στην Καμπότζη έγινε δάσκαλος, γνώρισε δε μεγάλη επιτυχία στο επάγγελμα αυτό. Δεν πέρασαν όμως δυό-τρία χρόνια και εξαφανίστηκε παντελώς από προσώπου της γης. Ακόμη και οι στενότεροι συγγενείς του έχασαν τα ίχνη του. Απλούστατα, είχε πάει στι ζούγκλα για να προσχωρήσει στο αντάρτικο, έγινε δε σύντομα ο γραμματέας του κομμουνιστικού κόμματος, αλλά όλα αυτά μυστικά από τους πάντες.
 
Το 1975, όταν οι Ερυθροί Χμερ κατέλαβαν την εξουσία, δεν ανακοινώθηκε πουθενά ποιός ήταν ο αρχηγός, επίσημα δεν υπήρχε καν κομμουνιστικό κόμμα. Ο ίδιος ο Πολ Ποτ μπήκε στην Πνομ Πενχ όχι την ημέρα του θριάμβου, αλλά ύστερα από μια εβδομάδα, τότε που η πόλη ήταν ήδη μισοάδεια, εντελώς αθόρυβα.
 
Τα στελέχη του νέου καθεστώτος αναφέρονταν απλώς στην Ανγκά Παντεβάτ (που σημαίνει “Επαναστατική Οργάνωση”) και στον ανώνυμο “αδελφό Νο. 1”. Ακόμη και ο Σιχανούκ, ο οποίος επέστρεψε από το Πεκίνο το 1975, όπως είδαμε παραπάνω, δεν τον συνάντησε. Πέρασε πάνω από ένας χρόνος μέχρι να ανακοινωθεί στον κόσμο ποιός κυβερνούσε τη χώρα, περί τα μέσα του 1976! Έγινε τότε γνωστό, ότι υπήρχε κυβέρνηση με πρωθυπουργό, ονόματι Πολ Ποτ.
 
Το όνομα αυτό ήταν τότε εντελώς άγνωστο. Τα αδέλφια του Πολ Ποτ, που φυσικά τον ήξεραν ως Σαλότ Σαρ, εξεπλάγησαν όταν είδαν τις φωτογραφίες του νέου πρωθυπουργού. Ο ίδιος ο Πολ Ποτ μόλις το 1978 παραδέχτηκε ότι ήταν ο Σαλότ Σαρ.
 
Ελάχιστα είναι γνωστά για τον Πολ Ποτ ακόμη και σήμερα. Σε αντίθεση με άλλους κομμουνιστές ηγέτες, ο Πολ Ποτ δεν έγινε ποτέ αντικείμενο προσωπολατρείας. Τουναντίον, κρατούσε τον εαυτό του όσο μπορούσε στην αφάνεια. Οι δημόσιες εμφανίσεις του ήταν απειροελάχιστες, φαίνεται δε, ότι τα χρόνια, που ήταν στην εξουσία, εξαφάνισε όσα στοιχεία μπόρεσε σχετικά με την προσωπική του ιστορία. Οι λίγοι, που τον έχουν συναντήσει, λένε, ότι ήταν τρομακτικά ευγενής, ευχάριστος, ευφυής, χαρισματικός, όμορφος, πειστικός, που ίσως το μεγάλο του μυστικό να ήταν ότι πίστευε πραγματικά στα πιστεύω του. Φαίνεται, δηλαδή, ότι στο πρόσωπό του είχαμε ένα είδος φασιστοαγίου, κάποιου ιδεολόγου που ήθελε πάση θυσία να εφαρμόσει αυτά που διεκήρυττε με το νι και με το σίγμα. (Ίσως το Σωκρατικό αυτό ιδεώδες να μην είναι πάντα επιθυμητό, τελικά). Παραμένει ανοιχτό ερώτημα το αν τα όσα τερατώδη διεπράχθησαν επί θητείας του οφείλονταν ακριβώς στο ιδεολογικό του πείσμα ή σε ψυχικά προβλήματα ή και στα δύο. Ψυχολογικά πάντως, φαίνεται ότι κάτι δεν πήγαινε καλά, δεδομένου, ότι υποψιαζόταν τους πάντες και δεν εμπιστευόταν απολύτως κανέναν. Δεν αποκλείεται αυτό να ήταν δείγμα ψυχωτικής παράνοιας. Έτσι, τα χρόνια που διακυβέρνησε έκανε διαρκώς εκκαθαρίσεις διότι υποψιαζόταν ότι τα στελέχη του ήταν πράκτορες του Βιετνάμ.
 
Η γυναίκα του τρελάθηκε περί το 1978. Ο ίδιος κρυβόταν στη ζούγκλα μέχρι το τέλος της ζωής του. Πέθανε από φυσικό θάνατο το 2001, οπότε και τον βρήκαν σε ένα χωριατόσπιτο μέσα στη ζούγκλα της Βόρειας Καμπότζης.
 
Ένα από τα πιο σοβαρά του λάθη, εκτός από τα όσα οδήγησαν στη γενοκτονία ενός (μερικοί λένε δύο, ακόμη και τριών, κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα) εκατομμυρίου Χμερ, ήταν και οι απερίσκεπτες επιθέσεις που διέταξε στα Βιετναμέζικα σύνορα. Διακατεχόταν από ένα είδος έμμονης “μεγάλης ιδέας”, κατά την οποία η Καμπότζη μπορούσε και έπρεπε να ανακτήσει το Νότιο Βιετνάμ, που στην επίσημη Καμποτζιανή ορολογία ονομάζεται Νότια Καμπότζη (“Καμπουτσίε Κρομ”). Έκανε μάλιστα και διάφορες μαθηματικές πράξεις, για να υπολογίσει τον ακριβή αριθμό Βιετναμέζων που έπρεπε να σφάξει ο κάθε Χμερ, ώστε να νικηθεί το Βιετνάμ και να ξαναπάρουν την Βόρειο Ήπειρο ...εννοώ τη Νότιο Καμπότζη. Έπεσε όμως έξω στους υπολογισμούς του. Οι πολυάριθμοι αλλά και πολυμήχανοι Βιετναμέζοι εξαγριώθηκαν από τις αλλεπάλληλες βάρβαρες σφαγές που διενεργήθηκαν στα χωριά τους κοντά στα σύνορα και τελικά εισέβαλαν στην Καμπότζη και την κατέλαβαν. Ουσιαστικά, δηλαδή, δεν είχαν και άλλη επιλογή.
 
 
Γεράσιμος Φουρλάνος   (www.fourlanos.com)

 

Your rating: None Average: 4 (8 votes)