Πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε χρηματοδοτική βοήθεια στα κράτη-μέλη για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που προέκυψαν από την πανδημία του κορωνοϊού. Η Ελλάδα πρόκειται να πάρει ένα σημαντικό ποσό.

Υπόψη ότι η κυβέρνηση από τις αρχές του χρόνου έχει συγκροτήσει μια επιτροπή σοφών για το νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα της χώρας.

Με αφορμή αυτή τη βοήθεια και την ύπαρξη της επιτροπής σοφών έχει αρχίσει η συζήτηση για το ποιος θα πρέπει να αποφασίσει για την διάθεση των κονδυλίων: οι πολιτικοί ή οι τεχνοκράτες.

Επισημαίνεται ότι ο όρος «τεχνοκράτης» έχει θετικό και όχι αρνητικό περιεχόμενο. Πρόκειται για ειδικούς επιστήμονες που εφαρμόζουν τα πορίσματα της επιστήμης, της τέχνης και της εμπειρίας στην επίλυση προβλημάτων. Ζούμε στην εποχή των τεχνοκρατών. Ακόμα και στην πολιτική ζωή κυριαρχούν οι τεχνοκράτες. Παραδειγματικά: ο εκάστοτε πρωθυπουργός περιστοιχίζεται από τεχνοκράτες, οι υπουργοί έχουν ειδικούς συμβούλους, οι νόμοι φτιάχνονται από ειδικούς, στις κομματικές γραφειοκρατίες υπάρχουν ειδικοί.

Επανερχόμενοι στο ερώτημα, πολιτικοί ή τεχνοκράτες, σημειώνεται ότι το σύγχρονο κράτος έχει πολύπλοκη οργάνωση και λειτουργία. Ως εκ τούτου, είναι αυτονόητον ότι δεν μπορεί να διοικηθεί από παλαιού τύπου πολιτικούς. Οι πολιτικοί χρειάζεται να έχουν πολλά προσόντα. Χρειάζεται να είναι και τεχνοκράτες.

Αυτό σημαίνει ότι οι πολιτικοί του κομματικού σωλήνα, που ήταν αφισοκολλητές και δεν έχουν δουλέψει στη ζωή τους, και, επιπλέον, έχουν την πολιτική ως επάγγελμα, έχουν τελειώσει. Κι’ όσοι έχουν κολλήσει στην καρέκλα, ο λαός χρειάζεται να τους στείλει πάραυτα στο σπίτι τους.

Απόδειξη της ανάγκης για πολιτικούς-τεχνοκράτες αποτελεί η αποτυχία των πολιτικών και η επιτυχία των τεχνοκρατών. Η άγνοια, ο φόβος και το πολιτικό κόστος κάνουν αδρανείς και ανίκανους τους πολιτικούς, ενώ η επιστημονική γνώση κάνει ικανούς τους τεχνοκράτες.  Είναι γνωστό ότι οι τεχνοκράτες διοικούν τις μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις, αλλά και όλες τις επιτυχημένες επιχειρήσεις, μικρές ή μεγάλες. Οι τεχνοκράτες αναλαμβάνουν προβληματικές επιχειρήσεις και τις κάνουν κερδοφόρες. Όλες οι κυβερνήσεις τεχνοκράτες χρησιμοποιούν.

Ζούμε στην εποχή της τεχνολογίας και της ταχύτητας. Η τεχνολογία τρέχει σαν τον λαγό ενώ η πολιτική βαδίζει σαν τη χελώνα. Η τεχνολογία αλλάζει διαρκώς τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων σε ολόκληρο τον πλανήτη, ενώ η πολιτική μοιάζει σχεδόν στάσιμη. Η τεχνολογία οδηγεί τις εξελίξεις και έχει τη δύναμη να κάνει την πολιτική να φαίνεται αναχρονιστική.

Η πολιτική έχει ανάγκη την τεχνολογία για να επιλύσει προβλήματα και τους τεχνοκράτες για να προτείνουν επιστημονικά τεκμηριωμένες προτάσεις, να επισημάνουν το όφελος, το κόστος και τις συνέπειές τους. Απλώς, οι τεχνοκράτες προτείνουν, ενώ οι πολιτικοί αποφασίζουν. Οι τεχνοκράτες προτείνουν με κριτήρια επιστημονικά, ενώ οι πολιτικοί αποφασίζουν με κριτήρια πολιτικά. Αν τυχαίνει ο πολιτικός να είναι συγχρόνως και τεχνοκράτης, τόσο το καλύτερο, γιατί οι αποφάσεις του, κατά τεκμήριο, θα λαμβάνονται με κριτήρια πολιτικά και επιστημονικά, θα είναι μείγμα πολιτικής και επιστήμης.

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα, η άγνοια και η ανεπάρκεια των πολιτικών είναι η μεγάλη πληγή της δημοκρατίας. Αν η πολιτική είναι η κορωνίδα των επιστημών και των τεχνών, τότε και ο πολιτικός κατέχει κυρίαρχη θέση και παίζει κυρίαρχο ρόλο. Κατέχει την υπέρτατη εξουσία (την πολιτική εξουσία) και με τις αποφάσεις του επηρεάζει τις υπόλοιπες εξουσίες. Γι’ αυτό άγνοια και ανεπάρκεια στους πολιτικούς δεν συγχωρείται. Γι’ αυτές τις υψηλές θέσεις εξουσίας χρειάζονται πρόσωπα υψηλών προσόντων.

Η πολιτική είναι η πιο σπουδαία δραστηριότητα, γι’ αυτό έχει ανάγκη από ικανούς πολιτικούς. Δηλαδή, πολιτικούς που έχουν τις απαραίτητες επιστημονικές γνώσεις και τις οργανοδιοικητικές ικανότητες, πολιτικούς που είναι τεχνοκράτες. Οι τεχνοκράτες δρουν ορθολογικά, φαντάζονται και δημιουργούν το μέλλον. Γι’ αυτό, το μέλλον ανήκει στους πολιτικούς-τεχνοκράτες.

Τέλος, κάθε πολιτικός χρειάζεται να έχει κατά νου ότι η πολιτική είναι–πρέπει να είναι–προέκταση της ηθικής και ότι η πολιτική είναι πράξη που σκοπεί στην επίλυση των προβλημάτων του βίου, στην ευδαιμονία, στο ευ ζην. Ο πολιτικός δεν ασκεί επάγγελμα αλλά λειτούργημα, δεν υπηρετείται αλλά υπηρετεί. Κανένας δεν τον αναγκάζει να ασκήσει αυτό το έργο. Στρατεύεται στην πολιτική όχι για ίδιον όφελος αλλά για να υπηρετήσει τον άνθρωπο και την κοινωνία.

Παύλος Μάραντος

marantosp@gmail.com